Door op ‘Alle cookies accepteren’ te klikken, gaat u akkoord met het opslaan van cookies op uw apparaat om de werking van de website te verbeteren en het sitegebruik te analyseren. Bekijk onze Privacy Policy voor meer informatie.
Gepubliceerd:
17/11/26
-
Update:
29/10/26

Het einde van de misdaad (althans in het nieuw Strafwetboek)

Op 8 april 2026, exact twee jaar na de publicatie in het Belgisch Staatsblad, zou het nieuwe Belgische Strafwetboek in werking treden. Inmiddels staat echter vast dat de inwerkingtreding wordt uitgesteld en dat deze thans is vastgesteld op 1 september 2026.

Een van de belangrijkste veranderingen hierbij is de invoering van strafniveaus. Dat klinkt technisch, maar de impact ervan is heel concreet voor iedereen die met justitie in aanraking komt.

Vroeger werkte het strafrecht met een indeling door begrippen te gebruiken zoals misdaad, wanbedrijf en overtreding.  Dit zal binnenkort niet meer het geval zijn. Met het verdwijnen van dat systeem verdwijnen ook deze termen uit het Strafwetboek. In de plaats komt een indeling in acht strafniveaus, van niveau 1 (lichte feiten) tot niveau 8 (zeer zware feiten). Elk misdrijf wordt voortaan gekoppeld aan zo’n niveau.

Meer duidelijkheid en meer maatwerk

Elk strafniveau bepaalt welke straffen mogelijk zijn. Bij de laagste niveaus kan de rechter kiezen uit verschillende straffen, zoals een geldboete, werkstraf, probatie, elektronisch toezicht of zelfs een veroordeling bij schuldigverklaring zonder bijkomende straf. Dat laat toe om rekening te houden met de persoonlijke situatie van eenieder.

Pas bij de hogere strafniveaus (3 t.e.m. 8) komt een gevangenisstraf in beeld, en ook dan blijft de rechter ruimte behouden om – bij verzachtende omstandigheden – een lagere straf op te leggen.

Ook introduceert het nieuwe Strafwetboek enkele nieuwe (of in sommige gevallen vernieuwde) straffen zoals:

- de verlengde opvolging (art. 46 NSW)

- het beroepsverbod (art. 48 NSW)

- het ruimere verval van het recht tot sturen (art. 49 NSW)

- het verblijfs-, plaats- of contactverbod (art. 50 NSW)

- de veroordeling bij schuldigverklaring (art. 51 NSW)

- de geldstraf vastgesteld op basis van het verwachte of uit het misdrijf behaalde voordeel (art. 55 NSW)

- de dienstverleningsstraf ten gunste van de gemeenschap (art. 56 NSW)

- de bekendmaking van de beslissing houdende veroordeling (art. 58 NSW)

- de sluiting van de inrichting (art. 59 NSW)

Waarom is dit voor u belangrijk?

Het nieuwe systeem van strafniveaus verhoogt de rechtszekerheid en voorspelbaarheid van het strafrecht. Reeds in een vroeg stadium is duidelijk binnen welk wettelijk kader een zaak wordt beoordeeld en welke sancties in aanmerking komen.

Tegelijk biedt het systeem de rechter meer ruimte voor een geïndividualiseerde straftoemeting. Afhankelijk van de concrete omstandigheden van het dossier kan worden afgeweken van zwaardere sancties, wanneer dat verantwoord is.

Die grotere beoordelingsvrijheid van de rechter maakt een doordachte en onderbouwde verdediging essentieel. Door de relevante elementen correct aan te brengen, kan het toepasselijke strafniveau — en daarmee ook de uiteindelijke straf — in belangrijke mate worden beïnvloed.

Heeft u vragen over de impact van deze hervorming op uw persoonlijke situatie, dan is tijdig en gespecialiseerd juridisch advies aangewezen.

‍

Lees meer via deze link

Auteur

Sanne De Clerck

Sanne De Clerck is strafrechtadvocaat, founder van SUE Advocaten en auteur. Zij staat cliënten bij in complexe strafzaken, met bijzondere ervaring in zedenfeiten, financiële strafzaken, drugsdossiers en assisenzaken. Via haar blog deelt zij inzichten uit haar praktijk en maakt zij strafrechtelijke thema’s toegankelijker voor wie met vragen zit of meer duiding zoekt.

Contacteer ons

Strafrechtadvocaat nodig?

Team SUE staat voor u klaar.

contacteer ons